Śmierć grafika, a życie mecenasa. Dlaczego radcy wierzą, że są gatunkiem, którego nie zastąpi algorytm?
Znowu idę ulicą Warszawy. Szaro, listopad. Wyrasta przede mną słup ogłoszeniowy, a na nim… duch. Dosłownie. Postać przykryta prześcieradłem trzyma papiery. Hasło: “Z radcą prawnym zawiła umowa nie straszy”. Zatrzymuję się, bo coś mi tu nie gra. To tania, wygenerowana w minutę grafika… I tu pojawia się zaskoczenie: radcy prawni mówią “Nie rozumiesz umowy? Jesteśmy Ci potrzebni, bo maszyna tego nie ogarnie..”, a jednocześnie sami wyrzucili grafika i zatrudnili maszynę, żeby im ten plakat zrobiła.
Paradoks nowoczesności
Grafika na słupie to element kampanii “Nie słuchaj złych rad”, która wystartowała w październiku 2025 roku. Duch ma być metaforą klienta zagubionego w gąszczu paragrafów. Sprawa jest jednak głębsza, niż wygląda na pierwszy rzut oka. Spójrzcie na komunikat Krajowej Izby Radców Prawnych. Okazuje się, że ten duch na słupie to powód do dumy. Izba wprost chwali się w mediach:
“To pierwsze w Polsce tak skomplikowane technologicznie użycie sztucznej inteligencji do kreacji materiałów reklamowych”.
W oświadczeniu z października czytamy dalej:
“Realizacja kampanii z zastosowaniem sztucznej inteligencji jest potwierdzeniem, że samorząd radców prawnych jest nowoczesny”.
Zatrzymajmy się przy tym. Prawnicy zdefiniowali swoją nowoczesność przez to, że udało im się wygenerować spoty i plakaty bez udziału ludzi - aktorów, grafików, fotografów. Brawo. Uznali, że w przypadku pracy kreatywnej wystarczająco dobre jest akceptowalne. Skoro więc prawnicy akceptują robotę robota w dziedzinie, na której się nie znają (sztuka), dlaczego dziwią się, że klienci akceptują robotę robota w dziedzinie, na której nie znają się oni (prawo)?
Rozdwojenie jaźni
Sytuacja staje się jeszcze ciekawsza, gdy zajrzymy do dokumentów samej Izby. Zaledwie kilka miesięcy wcześniej, w maju 2025 roku, Krajowa Rada Radców Prawnych wydała opracowanie: “Rekomendacje dotyczące korzystania przez radców prawnych z narzędzi opartych na sztucznej inteligencji”.
Tam definicja nowoczesności i podejścia do AI brzmi inaczej. Dokument ostrzega przed ryzykiem nadmiernego polegania na AI (overreliance), które może prowadzić do utraty zdolności krytycznego myślenia i własnej intuicji. Wskazuje na ryzyko halucynacji, czyli generowania przez systemy treści nieprawdziwych i nieadekwatnych do kontekstu. Takie podejście sam reprezentuję.
Co więcej, w przypadku systemów wysokiego ryzyka dokument kładzie nacisk na konieczność stosowania odpowiednich środków nadzoru ze strony człowieka (human oversight). Pełna zgoda.
W maju przekaz był jasny: AI to potężne, ale ryzykowne narzędzie, które wymaga ludzkiego pilota. A w październiku?
Widzicie ten rozdźwięk?
Gdy AI wchodzi w kompetencje grafika – to innowacja, kreatywność i potwierdzenie nowoczesności.
Gdy AI wchodzi w kompetencje prawnika – to ryzyko, halucynacja i brak odpowiedzialności.
Następnym razem, gdy radca prawny powie Ci, że AI to tylko narzędzie, pokaż mu ten plakat. I zapytaj, gdzie podział się grafik.