Ten typ. W lewej ręce Łomża, pośrodku wystający brzuch spod koszulki, w prawej pilot. Siedział i skakał po kanałach.
Na początku tych kanałów było niewiele. Jedynka, Dwójka, potem region. Ale kiedy na balkonach wieżowców z wielkiej płyty pojawiły się anteny satelitarne - świat stanął otworem. Babcia powiedziała mi kiedyś: “Wnusiu, ta satelita to było nasze okno na Zachód, chłonęliśmy ten kolorowy świat, bo tu było szaro”. Do gry weszły kanały z górnej półki. Wrestling, RTL 7, MTV lansujące Britney Spears (wiem, sam przez nią przechodziłem jako nastolatek).
Te czasy niby minęły. Często słyszę: “Telewizja? Nie oglądam, nie mam czasu. To dla starych ludzi”.
Homo Smartphonus
Czyżby? Jedziesz tramwajem, siedzisz w poczekalni w MediCover albo stoisz w kolejce. Kiedyś ludzie w takich miejscach ze sobą rozmawiali albo po prostu się nudzili (a nuda to matka kreatywności). Dzisiaj? Śmierć nudy.
Głowa każdego skierowana 45 stopni w dół. Wszyscy zgarbieni. Antropolog złapałby się za głowę - miliony lat ewolucji, żeby wyprostować Homo Erectus, a my wracamy do postawy skulonej małpy. Tylko że w ręce zamiast kamienia mamy telefon.
Zaszła jedna zmiana. Telewizor był w domu. Telefon masz wszędzie. Pilota już nie potrzebujesz bo ewolucja dała kciuk. Wydaje Ci się, że oglądasz wszystko, jesteś na bieżąco, że masz kontrolę. Ale to ściema. Jeden kanał nad którym nie masz kontroli. Kiedyś zastanawiałeś się: Eurosport czy Siódemka? Teraz nie myślisz. Kciuk chodzi sam.
Otyłość poznawcza
I tu dochodzimy do sedna. Mówisz sobie - dbam o siebie, chodzę na siłkę, do kosmetyczki zrobić paznokcie, piję matchę. Wyglądasz lepiej niż on, fakt. Ale cierpisz na otyłość poznawczą. Karmisz swój mózg śmieciowym kontentem w ilościach hurtowych.
Typ z pilotem oglądał film przez 1,5 godziny. Ty mówisz, że nie masz czasu na film, a potem czas przelatuje Ci przez palce szybciej niż kiedykolwiek, gdy spędzasz 3 godziny na scrollowaniu rolek z kotami. Jesteśmy samotni w tłumie za to połączeni z siecią. Mamy nadmiar, a zachowujemy się, jakbyśmy nie mieli nic.
Na koniec zakupy
Pamiętacie Telezakupy Mango? Śmialiśmy się z wciskania kitu i niezniszczalnych noży, które miał odmienić nasze życie. To wydaje się tak odległe, jak kasety VHS. I słusznie - kanał Mango 24 zniknął z anteny w 2020 roku, a właściciel marki zbankrutował latem 2023. Myślicie, że ten model umarł? Błąd.
Nowy król nazywa się live commerce i haul zakupowy.
Dla tych z peselem zaczynającym się na 5, 6, 7 lub wczesne 8 - szybkie wyjaśnienie. Słowo “haul” (z ang. łup, zdobycz) brzmi obco, ale znacie ten mechanizm. Wyobraźcie sobie sąsiadkę, która w latach 90. wróciła z saksów w Niemczech. Zapraszała całą klatkę na kawę, otwierała wielką walizkę i wyciągała po kolei: proszki, czekolady, jeansy, omawiając każdy produkt z nabożeństwem. Wszyscy patrzyli z zazdrością. To jest właśnie haul. Tyle że dzisiaj sąsiadką jest 20-letnia influencerka, klatką schodową - milion obserwujących, a w walizce nie ma niemieckiej chemii, tylko sterta ubrań z Shein czy Temu, których ona nigdy nie założy.
Różnica tkwi w skali i pieniądzach. Telezakupy były dla emerytów. Dziś? Spójrzmy na Chiny. Tamtejszy gwiazdor streamingu, Austin Li (znany jako Król Szminek), podczas jednego dnia sprzedał towary o wartości 1,7 miliarda dolarów w 12 godzin. Jeden facet, krzycząc do telefonu. Mango potrzebowałoby na to stu lat emisji non-stop.
Dlaczego to działa? Bo usunięto czas na myślenie. Kiedyś, żeby kupić masażer, musiałeś wstać, znaleźć telefon, wybrać numer, porozmawiać z konsultantem. Miałeś czas, żeby oprzytomnieć. Podczas transmisji live na TikToku, gdzie emocje nakręca tłum, kupuje nawet 30 na 100 osób. Decyzja zajmuje sekundy. Analitycy z McKinsey & Company szacują, że e-commerce będzie szedł e live commerce - zerknijcie na raport poniżej.
Jaki z tego wniosek? Z otyłego typa można było się śmiać, że strzepywał okruchy chipsów z koszulki. Ale on przynajmniej wiedział, że ogląda reklamę. My oglądamy haul ulubionej influencerki, myślimy, że to porada przyjaciółki, a tak naprawdę właśnie wydaliśmy pieniądze, których nie mamy, na rzeczy, których nie potrzebujemy. Mechanizm jest ten sam co 30 lat temu. Tyle że w lepszych ciuchach i z podpiętą kartą w telefonie.
Narciarz na kanapie
Rozmawiałem ostatnio z gościem, którego zajawką są narty. Gadamy - śnieg, zima, Alpy. Opowiada z pasją. A na koniec rzuca smutną refleksję: “I wiesz co? Cały dzień spędziłem, scrollując i oglądającjak inni jeżdżą… zamiast ruszyć dupę i pojechać w góry”. Poczucie uczestnictwa bez uczestnictwa.
Wniosek?
Zrób prosty test. Wejdź w ustawienia telefonu i sprawdź czas przed ekranem. Jeśli wynik Cię przeraża - to dobrze. Powinien.
Odłóż to.
Wyjdź z domu.
Bądź tym narciarzem na stoku.
Zacznij teraz. Ja właśnie skasowałem tą aplikację. Bo byłem w tym klubie.
Źródła:
Koniec kanału Mango 24 Rekord sprzedaży 1,7 mld USD (Business Insider) Raport McKinsey o Live Commerce